گەڕانەوەی د. بەرهەم لە بەغداوە و رێككەوتنەكەی لەسەر نەوت و گفتوگۆكانی لەسەر بودجە، زنجیرەیەكی دیكەیە لە بازنە بێ كۆتاییەكەی رێككەوتن و ناڕێككەوتنی نێوان بەغدا و هەولێر كە ئەگەری هەیە قەت كۆتایی نەیێت.
هەرچەند مانگ جارێك، ئاڵۆزییەكانی نێوان بەغدا و هەولێر گرژتر دەبن و وەزیر و كاربەدەستانی هەردوولا لە میدیاوە یەكدی تۆمەتبار دەكەن. پاشان زۆربەی كاتەكان بە كۆبوونەوەی سەرۆك وەزیرەكان كێشەكە دەبڕێتەوەو دواتریش لێدوانێكی ستانداردی هەموو كۆبوونەوەكان ئاشكرا دەكرێن:”كۆبوونەوەكە زۆرباش بوو، هەموو كێشەكانیش چارەسەركران”. بەڵام لەڕاستیدا تەمەنی رێككەوتنەكە یەك ساڵ دەبێت ئەگەر لەسەر بودجە بێت، یاخود بۆ ماوەی دەسەڵاتدارێتی حكومەتێكی بەغدا یاخود هەولێر دەبێت.
ئەم پەیوەندییە بە هەڵبەز و دابەزەی نێوان ئەم دوو شارە هۆكاری زۆر و جیاوازی هەیە و پێویستییەكی سەرەكی هەیە بۆ گۆڕانكاری لەشێوازی بیركردنەوەی هەردوولا تاوەكو لە سروشتی پەیوەندی یەكتری تێبگەن و راستییەكانی عێراقی نوێ قبووڵ بكەن و كار لەسەر پەرەپێدانی پەیوەندییەكانی هەردوولا بكەن.
تاوەكو ساڵی ٢٠٠٣، عێراق وا راهاتبوو كە دیكتاتۆرێك لە بەغدایەكی بەهێز هەبێت و هەولێریش شوێنی بزووتنەوەی ئۆپۆزیسیۆن بێت. ئەمڕۆ ئەمە گۆڕاوە، بەغدا وەك رابردوو هێندە كۆنترۆڵی نەماوە و حكومەتێكی هەڵبژێردراوی هەیە كە كوردیشی تێدایە.
هەولێر پایتەختی هەرێمێكە كە خەریكی بنیاتنانەوەی ئەوەیە كە بەغدا زیاتر لە 80 ساڵ خەریكی وێرانكردنی بوو، هەریەك لە بەغدا و هەولێر خۆیان لەگەڵ ئەم راستییەدا نەگونجاندووە.
هێشتا هەولێر “شاندی گفتوگۆ” رەوانە دەكات بۆ لای ئەو حكومەتەی كە خۆیان بەشێكن لێی، بەغداش بەشێوەیەك هەڵسوكەوت دەكات كە شتێك دەبەخشێتە هەولێر كە پێیوایە زیاترە لەوەی “شیاویەتی”.
هێشتا هەردوولا لە هەوڵداندان بۆ تێگەیشتن لەوەی كە مانای فیدراڵیزم لە عێراقی نوێدا چییە. دەستوور رێنیشاندەری دابینكردووە، بەڵام بەڕێوەبردنی كاروباری رۆژانە ئەوە دەسەلمێنێ كە هەردوولا تێگەیشتنێكی جیاوازیان هەیە.
چارەسەركردنی هەڵەتێگەیشتن و جیاوازییەكان لەمەڕ مەسەلە سەرەكییەكان زۆربەی كاتەكان لەسەر دوو ئاست ئەنجامدەدرێن، ئاستی تەكنیككار و ئاستی سیاسەتمەدار. هەتا ئێستاش زۆربەی پەیوەندییەكانی نێوان هەولێر و بەغدا لەسەر ئاستی سیاسییەكان بووە. ئەو شاندانەی كە لەسەر شاشەی تەلەڤزیۆنەكان دەردەكەون زۆربەی كاتەكان كۆی شاندی هەردوولان.
بەرپرسێكی حكومی لە هەولێر كە سیاسی نییە دەڵێت: “زۆربەی كاتەكان سیاسەتمەدارەكانمان هەوڵدەدەن كێشە ئاڵۆز و قووڵەكان بە تەوقەكردنێك چارەسەر بكەن”. دەڵێت كە نەبوونی تێكنوكراتەكان لەو كۆبوونەوانە دەبێتە هۆی دروستبوونی ناتێگەیشتنێكی گەورە و “هەر لایەنەش پێیوایە كە لەسەر شتێكی جیاواز رێككەوتوون”.
لێدوانەكان دوای هەموو كۆبوونەوەكان زۆر لەیەك دەچن و زۆربەی وشەكان وەك یەكن، ئەمەش بەهۆی ئەوەی گفتوگۆكان لەنێو بازنەیەكی بچووكدان، كە سیاسیەكانی هەردوولان. ئەمەش دەبێتە هۆی نەمانی متمانەی هاووڵاتیان و دروستبوونی هەستی نەبوونی شەفافیەت لەلایان.
ئەمڕۆ هاووڵاتیان نازانن وردەكاری مەسەلە هەڵپەسێردراوەكان چین و چی و كێ بووەتە هۆی دروستكردنی ئەو گرژییە و، كێ چارەسەریكردن، یاخود چی بووە هۆی چارەسەركردنیان؟
لەدەرئەنجامیشدا هەڵوێستی هاووڵاتی بەرامبەر بەویدی دەبێتە نیگەرانی و نەویستن یاخود رەتكردنەوە .
دەكرا ئەو بۆشاییەی نێوان هەولێر و بەغدا زۆر كەمتربووایە لەوەی كە ئەمڕۆ هەیە. راستییەكە ئەوەیە كە دایالۆگی نێوان ئەو دوو شارە زۆر گونجاو نییە. پەیوەندییەكانی نێوان كورد و عەرەب تەنیا لەسەر ئاستی سیاسەتمەدارانە یان گەشتیارانی عەرەبی لەكاتی وەرزی گەشتوگوزار و بەشێكی كەمی بازرگانیش.
ئەمانەش هیچیان یارمەتی هاووڵاتیان نادەن بۆ تێگەیشتنی راستەقینە لەویتر.
بۆ گەیشتن بە چارەسەرێكی هەمیشەیی بۆ كێشەكان، پێویستە سیاسەتمەدارەكانمان هەندێك بچنە دواوە و رێگە بدەن كە پردی دیكە دروستبكرێن لەنێوان ئەو دوو شارە و تێكنۆكراتی هەردوولا كۆببنەوە بەمەبەستی چارەسەركردنی هەموو كێشەكان و پاشانیش سیاسەتمەدارەكانمان كۆببنەوە بۆ دوا ئیمزا.
ليست هناك تعليقات:
إرسال تعليق